ॐ कार उच्चारण पध्दती – ध्वनी प्रक्रियेचे चार टप्पे – ओम चा उच्चार विशेषत्वाने चार प्रकारे केला जातो. जसे, (अ) वैखरी (ब) मध्यमा (क) पश्यंती (ड) परा हे ध्वनी प्रक्रियेचे चार टप्पे होत.
(अ) वैखरी – यामध्ये मोठ्याने उच्चारण करणे असते. त्यामुळे साधकाचे मन आवाजावर एकाग्र होण्यास मदत होते. मनाला नामजपाची सवय लागेपर्यंत साधनेच्या पहिल्या टप्प्यात त्याचा खूप उपयोग होतो. या पद्धतीलाच वैखरी म्हणतात.
(ब) मध्यमा – नामजपाची दुसरी अवस्था म्हणजे मध्यमा होय. येथे मंत्राचा उच्चार ऐकू येत नाही. फक्त ओठ हलतात. शब्द आणि अशब्द यांच्यातील स्थानाला मध्यमा म्हटले जाते. वैखरीमध्ये तोंडातून आवाज बाहेर पडतो, तर मध्यमामध्ये तो घशातून बाहेर पडतो, पण ओठातून जात नाही.
(क) पश्यंती – या पद्धतीमध्ये मंत्राचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष जप केला जात नाही. तो मनामध्ये चालू असतो. या मानसिक नामजपात उच्चारासाठी कोणताही प्रयत्न करण्याची आवश्यकता नसते. या ध्वनीरहित नाम पद्धतीला पश्यंती वाणी म्हटले जाते.
(ड) परा – या चौथ्या अवस्थेत साधक देखील मंत्र विसरतो. यावेळेस मंत्राचा प्रभाव त्याच्या चेतनेवर राहतो. हीच ती परा स्थिती होय. दुसऱ्या शब्दात सांगावयाचे म्हणजे ही आत्मसाक्षात्कार किंवा आत्मज्ञानाची अवस्था होय. यालाच तुर्या अवस्था देखील म्हटले जाते.
ॐ उच्चारणाचे अनेक प्रकार – (१) ५०% ओ चे उच्चारण व ५०% म चे उच्चारण हा पहिला प्रकार. (२) ७५% ओ चे उच्चारण व २५% म चे उच्चारण हा दुसरा प्रकार. (३) २५% ओ चा उच्चार व ७५% म चा उच्चार हा तिसरा प्रकार. (४) योगाभ्यासात ओम चे उच्चारण अ – ऊ – म ह्या पध्दतीने करावे असे म्हटले जाते. (पुढे सुरु….९)